शाहजीराजे, राजमाता जिजाऊ, छत्रपती शिवराय, छत्रपती शंभूराजे यांच्या ऐतिहासिक भेटीच्या चित्राचे “गडवाट”तर्फे अनावरण 

इगतपुरीनामा न्यूज – एखादा वाचक कोणतेही पुस्तक वाचतांना, मग ती एखादी गोष्ट असो, दंतकथा असो, कादंबरी, ऐतिहासिक बखर असो किंवा ऐतिहासिक चरित्र ग्रंथ असो. त्याच्या समोर लेखकाने लिहिलेल्या प्रत्येक प्रसंग, कथानक आणि संदर्भाचे डोळ्यासमोर चित्र उभे राहतेच.. ऐतिहासिक दस्तऐवज आणि संदर्भ वाचताना बऱ्याचशा महत्वाच्या घटना लेखकांनी, बखरकारांनी संदर्भासहित शब्दबद्ध करून ठेवलेल्या असतात. त्यातील काही प्रसंग ते चित्रातून लोकांसमोर मांडतात. गडवाट संस्थेने असाच एक प्रसंग प्रसिद्ध चित्रकार प्रमोद मोर्ती यांच्या सहकार्याने चित्रातून मांडण्याचा प्रयत्न केला आहे. शाहजीराजे, जिजाऊ, शिवराय आणि बाळ शंभुराजांच्या शेवटच्या भेटीचा हा प्रसंग आहे. शाहजीराजे आणि शिवराय यांच्या भेटीवर आधारित फक्त दोन संदर्भ आहेत. राजगड पायथ्याच्या शिवापट्टन वाड्यातील भेटीचा प्रसंग असलेले हे कल्पना चित्र  असले तरी वाचनात आलेल्या काही निवडक उल्लेखावरून आणि तत्कालीन सनावळी, ऐतिहासिक घडामोडी यांचा आधार घेऊन तयार केलेले आहे. 

तत्कालीन घडामोडी पाहता शाहजीराजांची ही भेट कुलस्वामीच्या दर्शनाचे निमित्त होते तर जिजाऊ छत्रपती शिवरायांसोबतची भावनिक व एक खास राजकीय भेट असावी असेही दिसून येते. शाहजी राजे ३ महिने महाराष्ट्रात राहिले असावेत असे बखरीत नमूद केले आहे. शाहजीराजे यांच्या वयाचा विचार करता फक्त जेजुरीस झालेली भेट ही त्यांची धावती भेट म्हणता येणार नाही. जेजुरी ते राजगड किल्ल्याचे अंतर पाहता त्यांचा मुक्काम राजगड पायथ्याशी त्याच दरम्यान बांधलेल्या राजगडावरील जिजाऊंच्या वाड्यात झाला असावा अशी शक्यता नाकारता येत नाही. या भेटीनंतर १६६२ च्या पुढे बऱ्याच ऐतिहासिक घडामोडी घडलेल्या आपणास वाचायला मिळतात. या चित्रात महाराष्ट्रातील तमाम जनतेचे श्रद्धास्थान असलेल्या चार प्रेरणादायी व्यक्ती म्हणजेच स्वराज्य संकल्पक महाबली शाहजीराजे, स्वराज्यप्रेरिका राजमाता जिजाऊ, स्वराज्यनिर्माते छत्रपती शिवाजी महाराज आणि स्वराज्यरक्षक छत्रपती संभाजी महाराज यांची एकत्रित भेट दाखवली आहे. 

१८ वर्षांनंतर एका बाप लेकाची, एका नवरा बायकोची आणि एका आजोबा नातवाची झालेली शेवटची भेट… समाधानी, आनंदी व तितकाच भावनिक क्षण आहे पाहा… थोरल्या संभाजीराजांच्या मृत्यूनंतर त्यांच्या भावाने अर्थात शिवरायांनी आपल्या मुलाचे नाव ठेवलेल्या बाळ शंभूराजा कडे पाहत शाहजीराजांना शेवटपर्यंत बापाची सावली म्हणून ओळखल्या गेलेल्या पराक्रमी थोरल्या संभाजीराजांची आठवण झाली असेल. शाहजी महाराजांच्या आपल्या आजोबांच्या मांडीवर बसलेले ५ वर्षांचे बाळ शंभूराजे. शाहजी महाराज शंभूराजांना कवी जयराम पिंडे यांनी लिहिलेलं “राधामाधवविलासचंपू” या काव्यग्रंथाची भेट देत त्यातील काही काव्य वाचून दाखवत आहेत. शाहजीराजांचा साहित्यप्रेमाचा वारसा शिवरायांनी आणि शंभूराजांनी तसेच तंजावरच्या भोसले घराण्याने पुढे चालवलेला आपणास दिसतो. आपल्या वडिलांना आणि आनंदी आईला इतक्या वर्षांनी एकत्र आणि मनभरून पाहत उभे असलेले छत्रपती शिवराय. बाळ शंभूराजांना आजी आजोबांचा काही क्षणांकरिता का होईना एकत्र लाभलेला सहवास.. एक इतिहास वाचक म्हणून एक अभ्यासू दृष्टीने साधा सरळ आणि प्रामाणिक पणे मांडलेला हा या चित्रामागील महत्त्वाचा उद्देश आहे. इतिहासाची विडंबना न करता, काही संदर्भ आणि तथ्याचा इतिहास जाणूनच या चित्राची मांडणी करण्यात आली आहे. याउलट चित्रातून हा विषय अतिशय प्रभावीपणे मांडण्याचा प्रयत्न गडवाट संस्थेने केला आहे. भविष्यात या विषयाला अनुसरून एखादे पुस्तक, एखादे व्याख्यान, एखादे सादरीकरण कोणी करत असेल तर या चित्रामागील उद्देश पूर्ण झाला असे नक्कीच म्हणता येईल.

error: Content is protected !!